นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ View my profile

 

...

ข้ออักเสบ (arthritis) เป็นกลุ่มโรคเกือบ 200 ชนิด คนสหราชอาณาจักร (UK - ประชากรใกล้เคียงกับไทย ทำให้พอประมาณการณ์ได้ว่า คนไทยน่าจะเป็นโรคในขนาดใกล้เคียงกัน) เป็นโรคนี้ประมาณ 7 ล้านคน [ MailOnline ]

อาการข้ออักเสบที่พบบ่อยได้แก่ ปวด บวม แดง หรือร้อน (เป็นอาการของธาตุไฟกำเริบ - inflammation; inflam- = ไฟ), การเคลื่อนไหวลำบาก หรือข้อติด

...

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า อาหารที่ดีกับโรคหัวใจได้แก่ ผักสด ผลไม้ทั้งผล (หรือน้ำผลไม้ปั่นรวมกาก - ไม่ใช่กรองกาก) อย่างน้อยวันละ 5 ส่วน (= 5 ฝ่ามือ ไม่รวมนิ้วมือ ความหนาประมาณข้อปลายนิ้วก้อยข้อปลายของคนที่กิน) ดีกับสุขภาพข้อ

กลไกที่เป็นไปได้คือ สารต้านอนุมูลอิสระในผักผลไม้ช่วยชะลอข้อเสื่อม ลดการอักเสบ และบรรเทาอาการข้ออักเสบรูมาตอยด์ เกาต์ และข้ออักเสบสะเก็ดเงิน (psoriatic arthritis)

...

อะโวคาโดและแอปเปิ้ลมีฤทธิ์ช่วยต้านการอักเสบ เคล็ดไม่ลับคือ อย่าปอกเปลือก (Don't peel; peel = เปลือก ปอกเปลือก) เนื่องจากเปลือก (skin = เปลือก ผิวหนัง) แอปเปิ้ลมีสารต้านอนุมูลอิสระ 5 เท่าของส่วนเนื้อ (flesh)

น้ำมันปลาและปลาที่ไม่ผ่านการทอด เช่น ปลากระป๋องเกือบทุกชนิด ฯลฯ มีน้ำมันชนิดดีพิเศษ หรือโอเมกา-3 ช่วยลดการอักเสบ และลดการปวดข้อได้เช่นกัน

...

ขนาดที่ใช้คือ ประมาณไพ่ 1 ใบ (หนาเท่าข้อปลายนิ้วก้อยของคนที่กิน = ปลากระป๋อง 1 กระป๋องเล็ก) 2-4 ครั้ง/สัปดาห์

น้ำ 2-3 ลิตร/วันช่วยให้กระดูกอ่อนของข้อคงรูปได้ ไม่ยุบตัวหรือแฟบลง และช่วยให้น้ำไขข้อไหลเวียนดี

...

ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดสำหรับการดื่มน้ำ คือ หลังตื่นนอนใหม่ๆ ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายมีโอกาสขาดน้ำมาตลอดช่วงการนอนหลับ

กระดูกอ่อนในข้อไม่มีเลือดไปเลี้ยงโดยตรง อาศัยการดูดซับออกซิเจน น้ำ และสารอาหารจากน้ำไขข้อ โดยกระบวนการ "บีบ-คลาย (squeeze off-and-on)" คล้ายๆ กับฟองน้ำล้างจานที่บีบน้ำ-ซับน้ำได้เวลามีแรงกด-ลดแรงกด

...

การเคลื่อนไหวข้อต่ออย่างน้อยทุกๆ 1-2 ชั่วโมงตลอดวันมีส่วนช่วยป้องกันข้อต่อขาดอาหารได้ การนั่งนานๆ หรือยืนนานๆ ทำให้ข้อเสื่อมได้

กลไกที่เป็นไปได้คือ ข้อที่อยู่นิ่งจะขาดอาหารและออกซิเจนคล้ายๆ กับฟองน้ำที่ไม่ถูกบีบหรือคลาย ทำให้มีแต่น้ำเลี้ยงเก่า ไม่มีน้ำเลี้ยงใหม่ไปทดแทน 

...

คนที่ปวดข้อแต่ละคนมักจะมีอาหาร "แสลง" ไม่เหมือนกัน...

การสังเกตจะช่วยให้เลือกได้ว่า อาหารใดควรหลีกเลี่ยง เนื่องจากอาหารบางอย่างอาจทำให้อาการปวดข้อแย่ลงไปได้นานจนถึง 36 ชั่วโมง

...

อาหารที่อาจทำให้อาการปวดข้อเป็นมากขึ้นได้แก่ ข้าวสาลี(พบในขนมปัง), ข้าวโพด, ข้าวราย (rye), น้ำตาลหรือของหวาน, กาเฟอีน, ยีสต์(พบในขนมปัง), มอลต์(พบในเครื่องดื่มบางชนิด เช่น โอวัลติน ไมโล ฯลฯ), ผลิตภัณฑ์นม, ส้ม, เสาวรส(เกรพฟรุต), เลมอน(มะนาวพันธุ์หนึ่ง), มะเขือเทศ

เนื้อที่อาจทำให้อาการปวดข้อเป็นมากขึ้นได้แก่ เบคอน เนื้อหมู เนื้อวัว และเนื้อแกะ

...

อาหารเหล่านี้ไม่ใช่จะเป็นอาหารแสลงสำหรับทุกคน ทว่า... เป็นกับบางคนเท่านั้น

ทางที่ดีคือ จดบันทึกว่า กินอาหารแล้วอาหารแย่ลง ทดลองซ้ำและบันทึกไว้หลายๆ ครั้ง อาหารแสลงส่วนใหญ่จะทำให้อาการแย่ลงจากการบันทึกอย่างน้อย 3 ครั้ง

... 

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ถ้ามีการบันทึกรายการอาหารดีๆ อย่างเป็นระบบ และหลีกเลี่ยงอาหารแสลงโรคได้จริงๆ อาการปวดและการเคลื่อนไหวติดขัดมักจะดีขึ้นประมาณ 70%

คนไข้ส่วนน้อยแพ้ผักกลุ่มพิเศษ (nightshade / Solanaceae) ได้แก่ มันฝรั่ง มะเขือเทศ มะเขือม่วง (aubergine), พริกหวาน (sweet peppers), พริกหยวก (paprika), พริกชี้ฟ้าใหญ่หรือคาเยนน์ (cayenne), และพริกชนิดอื่นๆ [ phtnet ] 

...

พริกที่ไม่ทำให้อาการข้ออักเสบแย่ลงคือ พริกไทยดำ

น้ำมันที่อาจทำให้อาการข้ออักเสบแย่ลง คือ น้ำมันที่มีโอเมกา-6 มาก เช่น น้ำมันทานตะวัน ข้าวโพด ฯลฯ

...

น้ำมันที่มีโอเมกา-6 มาก พบในน้ำมันพืชที่ "ไม่ใช่" น้ำมัน 2 กลุ่มนี้ได้แก่

  • (1). "ไม่ใช่" กะทิ-น้ำมันปาล์ม-น้ำมันมะพร้าว / กลุ่มนี้ไขมันอิ่มตัวสูง - ไม่ควรใช้)
  • (2). "ไม่ใช่" น้ำมันรำข้าว-คาโนลา-เมล็ดชา-ถั่วลิสง-มะกอก / กลุ่มนี้ไขมันไม่อิ่มตัวตำแหน่งเดียว หรือโอเมกา-9 สูง เป็นน้ำมันที่ดีมาก ยกเว้นน้ำมันมะกอกไม่ควรใช้ทอด เนื่องจากจุดเกิดควันต่ำ แต่ใช้ทำสลัดได้ดีเยี่ยม

...

การลดน้ำหนักเป็นวิธีที่ได้ผลมากที่สุดในการลดอาการปวดข้อเสื่อม โดยเฉพาะข้อเข่าเสื่อมและข้อสะโพกเสื่อม

น้ำหนักที่เกินจะเพิ่มแรงกดข้อข้อเข่า 4 เท่าเวลาเดิน เช่น ถ้าน้ำหนักเกิน 4.5 กิโลกรัม แรงกดที่เข่าจะเพิ่มขึ้น 18 กิโลกรัม = 18 ขวดน้ำดื่มขนาด 1 ลิตร

...

ข้อสะโพก ข้อเข่า และข้อเท้าจะแข็งแรงมั่นคงดีที่สุด ถ้ากล้ามเนื้อรอบๆ ข้อแข็งแรง และมีน้ำหนักตัวอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

การศึกษาหลายรายงานพบว่า การลดน้ำหนักช่วยลดอาการปวดข้อสะโพก ข้อเข่า หรือข้อเท้าได้อย่างน้อยครึ่งหนึ่ง และดีกว่ายาที่ใช้รักษามาตรฐาน 1 ขนาน

...